Mniej znane oblicze „Starego Doktora”

wkład Janusza Korczaka w powstanie polskiej pedagogiki osób z niepełnosprawnością intelektualną

  • Tomasz Fetzki Łużycka Wyższa Szkołae Humanistycznaj im. J. B. Solfy w Żarach
Słowa kluczowe: Janusz Korczak, szkolnictwo specjalne, pedagogika osób z niepełnosprawnością intelektualną, Eugenia Lublinerowa, Dorota Zylberowa, Polskie Towarzystwo Badań nad Dziećmi

Abstrakt

Artykuł przedstawia bardzo mało znane aspekty działalności Janusza Korczaka, związane z jego udziałem w narodzinach i kształtowaniu się polskiej pedagogiki osób z niepełnosprawnością intelektualną. Zaprezentowane w tekście wydarzenia pod względem terytorialnym dotyczą ziem Królestwa Kongresowego, natomiast czasowo obejmują okres od ostatniej dekady XIX wieku do roku 1919, czyli do powrotu Marii Grzegorzewskiej z Paryża i rozpoczęcia przez nią działalności w zakresie organizacji polskiego szkolnictwa specjalnego. Wydarzenia z okresu dwudziestolecia międzywojennego tekst porusza incydentalnie. Analizie poddano zwłaszcza współpracę Janusza Korczaka z Eugenią Lublinerową i Dorotą Zylberową, twórczyniami pierwszej polskiej szkoły prywatnej dla dzieci niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu lekkim oraz wkład „Starego Doktora” w działalność środowiska Polskiego Towarzystwa Badań nad Dziećmi, zwieńczoną utworzeniem pierwszej polskiej publicznej szkoły specjalnej.

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Źródła:

Dla tych najsłabszych i najbiedniejszych (153 Koło wpisów szkolnych), „Nowe Tory”, 2 (1909) s. 171-172.

Dzieci troski, „Nowe Tory”, 3 (1909) s. 270.

„Dzieci troski”, „Kurier Warszawski” 108 (1909) s. 3.

Grzegorzewska, Znaczenie psycho-pedagogiki dziecka anormalnego w studjach nauczyciela, „Ruch Pedagogiczny”, 1-5 (1921).

J. Cz., Obrazki ruchome, „Świat”, 27 (1916) s. 4.

Korczak J., Akademia cierpliwości, „Świat”, 31 (1909) s. 14.

Korczak J., Dzieci troski, „Społeczeństwo”, 16 (1909) s. 186-189, 17 (1909) s. 198-201, 18 (1909) s. 210-216.

Korczak J., Dzieła, t. 4, red. S. Wołoszyn, Międzynarodowe Stowarzyszenie im. Janusza Korczaka, Warszawa 1998.

Korczak J., Dzieła, t. 7, red. S. Wołoszyn, Międzynarodowe Stowarzyszenie im. Janusza Korczaka, Warszawa 1993.

Korczak, Faworyci, „Nowe Tory”, 8 (1910) s. 189-192.

Kowalska J.., Wywiad z Janiną Kowalską, wnuczką Eugenii Lublinerowej, Warszawa, dn. 08.06.2015, (mps. nagr. arch. aut.).

„Kurier”, 1 (1908) s. 4.

„Kurier Litewski”, 45 (1908) s. 4.

Kurs dla nauczycieli dzieci małozdolnych, „Szkoła Powszechna”, 1 (1920) s. 95.

Lublinerowa E., Szkoła dla dzieci niedorozwiniętych. Jej zadania, środki i rezultaty, „Zdrowie”, (1910) s. 633-641.

N. N., Dzieci umysłowo upośledzone (Wskazówki dla rodzin), „Przegląd Pedagogiczny”, 14-15 (1904) s. 170.

Nowy aparat rachunkowy, „Tygodnik Ilustrowany”, 30 (1914) s. 593.

Ołtuszewski W., Niedorozwój psychiczny (idjota, głuptak, zacofany); istota, zapobieganie I leczenie, Nakładem i drukiem M. Arcta, Warszawa 1905.

Ołtuszewski W., Wyniki naukowej i praktycznej działalności w Warszawskim zakładzie dla zboczeń mowy w ciągu 20 1. jego istnienia, Druk K. Kowalewskiego, Warszawa 1912.

Ołtuszewski W., Zadania rodziców oraz społeczeństwa względem dzieci umysłowo upośledzonych (z niedorozwojem psychicznym), „Przegląd Pedagogiczny”, 21 (1899) s. 189-191, 22 (1899) s. 198-199, 23 (1899) s. 211-213.

Sollier P., Psychologia idyoty i głuptaka, Własność, nakład i druk S. Lewentala, Warszawa 1893.

Sprawozdania Polskiego Towarzystwa Badań nad Dziećmi z corocznej działalności za lata 1907-1921: za lata1907–1916: w pierwszych numerach roku następnego "Przeglądu Filozoficznego" oraz co roku jako oddzielne odbitki; za lata 1918–1919: "Szkoła Powszechna", 1, 3, 4 (1920); za rok 1921: "Szkoła Powszechna", 1 (1921).

Tchórznicki J., Wystawa „Dziecko” w Wilnie, „Kurier Warszawski”, 257 (1908) s. 8.

Uroczystość szkolna, „Kurier Warszawski”, 334 (1919) s. 2-3.

Wystawa szkolna, „Kurier Warszawski”, 143 (1912) s. 2.

Zagrodzki J., Wychowanie młodzieży umysłowo upośledzonej, „Szkoła”, (1911) s. 134 – 143.

Zakład wychowawczy dla nieszczęśliwej dziatwy, „Biesiada Literacka”, 40 (1906) s. 276-277.

Z Tow. kultury polskiej, „Kurier Warszawski”, 302 (1912) s. 5.

Zylberowa D., Uwagi z powodu artykułu p. Korczaka „Faworyci”, „Nowe Tory”, 9 (1910) s. 342-344.

Opracowania:

Balcerek W., Rozwój wychowania i kształcenia dzieci upośledzonych umysłowo; Zarys historyczny, WSiP, Warszawa 1981.

Barszczewska L., Milewicz B. (wybór i opracowanie), Wspomnienia o Januszu Korczaku. Tom I, Nasza Księgarnia, Warszawa 1981.

Bodanko A., Kowolik P., Polskie Towarzystwo Badań Nad Dziećmi: powstanie, zadania, funkcje i działalność, „Nauczyciel i Szkoła”, 1-2 (2007) s. 20-32.

Fetzki T., Édouard Onésime Séguin, twórca pedagogiki osób z niepełnosprawnością intelektualną; człowiek-dzieło-znaczenie, Impuls, Kraków 2020.

Fetzki T., Róża-Rachela Kikinisowa, czyli z dziejów krakowskiej emancypacji, w: Żydzi na Kresach Wschodnich w XIX i XX wieku, red. J. Lusek, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, Bytom 2019.

Fetzki T., Samostanowienie i samorządność osoby niepełnosprawnej intelektualnie w koncepcjach Marii Grzegorzewskiej i Janusza Korczaka oraz współcześnie – idea a rzeczywistość, w: Dziecko w koncepcjach pedagogicznych Marii Grzegorzewskiej i Janusza Korczaka, red. J. Bałachowicz, Wydawnictwo APS, Warszawa 2012.

Gasik W., Rozwój praktyki i teorii pedagogiki specjalnej w wieku XIX i w początkach XX wieku, w: Dzieje szkolnictwa i pedagogiki specjalnej, red. S. Mauersberg, PWN, Warszawa 1990.

http://pbl.ibl.poznan.pl/dostep/index.php?s=d_biezacy&f=zapisy&p_tworcaid=2622, dostęp 25.03.2021.

Kierzek A., Otolaryngolodzy warszawscy w XIX wieku, Arboretum, Wrocław 1998.

Kotlarski M., Z dziejów szkolnictwa specjalnego, „Szkoła Specjalna” 2 (1968) s. 109-120.

Radziszewska W., Jeszcze jedna rocznica w historii szkolnictwa specjalnego dla dzieci umysłowo upośledzonych w Warszawie (lata 1917-1922), „Szkoła Specjalna” 2 (1968) s. 134-147.

Stefanowska M., Początki organizowania szkolnictwa specjalnego dla dzieci umysłowo upośledzonych w Warszawie, Komunikat wygłoszony na I Polskim Zjeździe Nauczycieli Szkół Specjalnych, „Szkoła Specjalna”, 2 (1984) s. 91-92.

Wołoszyn S., Współpraca Janusza Korczaka z Instytutem Pedagogiki Specjalnej i czasopismem „Szkoła Specjalna”, w: Wychowanie - opieka wsparcie (Tradycje i doświadczenia polskiej pedagogiki oraz możliwości współczesnego ich wykorzystania), GWSP, Mysłowice 2002.

Opublikowane
2021-10-21
Dział
Studia i rozprawy